احياء مراتع بوسيله گياه آتريپلكس

قبل از معرفي اين گونه گياهي به مرور يكسري مطالب مي پردازيم.

مرتع و مرتعداري:

مرتع((range: زميني‌ است‌ اعم‌ از كوه‌ و دامنه‌ يا زمين‌ مسطح‌ كه‌ در فصل‌ چرا، داراي‌ پوششي‌ از نباتات‌ علوفه‌اي‌ خودرو باشد و با توجه‌ به‌ سابقه‌ چرا، عرفاً مرتع‌ شناخته‌ شود. مرتعداري:علم نگهداري وبهره برداري از مراتع را بگونه اي كه جامعه گياهي بنحو مطلوب حفظ شود و به ساير منابع چون آب وخاك و غيره زيان وارد نشود مرتعداري مي گويند.

مرتعكاري(artificial revegetation):

همانطور كه ميدانيم مرتعداري به روشهاي طبيعي-مصنوعي و... انجام مي گيرد كه در اينجا از توضيح آن خودداري مي كنم.

يكي از روشهاي مصنوعي مرتعداري مرتعكاري است.ميدانيم كه روشهاي مصنوعي در مراتع بشدت تخريب يافته صورت مي گيرد و نيز مرتعكاري در صورتي موفقيت آميز است كه 10تا15% گياهان درجه 1 مرتع باقي مانده باشد.

از مهمترين اهداف مرتعكاري ميتوان به توليد علوفه براي دام ها-كنترل فرسايش ومسايل حفاظتي و... رانام ببريم. و از روشهاي مرتعكاري معمول مي توان بذركاري-بذرپاشي-كپه كاري-ميانكاري و بوته كاري را نام برد.در اينجا بصورت خلاصه عمليات بوته كاري را معرفي مي كنم:

بوته كاري:

در مناطقي كه با كمبود آب مواجه ايم ونمي توانيم گياه را در بستر اصلي خود كشت كنبم بايد در محلي ديگر بنام خزانه نهال را توليد وسپس به عرصه اصلي منتقل كنيم اين عمل را بوته كاري مي گويند.

تمامي مطالب گفته شده مقدمه اي بود براي معرفي گونه آتريپلكس كه در خانواده اسفناجيان(Chenopodiaceae) قرار دارد.

 گياهان خانواده اسفناجيان كه به فرم هاي مختلف از گياهان يكساله علفي چند ساله علفي نيمه خشبي بوته ها و بندرت بصورت درختان كوچك وجود دارند ، گياهاني هستند كه قدرت سازگاري فراواني در مقابل شرايط سخت محيطي از خودنشان مي دهند و در مناطق بياباني سراسر جهان گسترده شده اند .

): Atriplexآتريپلكس(

آتريپلكس ها يكي از مهمترين گياهان خانواده اسفناجيان مي باشند كه علاوه بر تنوع گونه اي ، شرايط مختلف محيطي را به خوبي تحمل مي نمايند ، يكي از اين گياهان مغزي براي دامها نيز به شمار مي روند و سبب داشتن پروتئين كافي ، خوش خوراكي تا حدودي مناسب  رشد سريع و سازش با محيط هاي مختلف و توليد علوفه قابل ملاحظه اهميت خاصي را در مناطق خشك وكويري پيدا كرده است .

بطور كلي داراي 417 گونه است ويكي از بهترين گياهان مرتعي براي تامين علوفه در مناطق خشك بحساب مي آيد. از گونه ها ي سازگار آن درايران مي توان به A.canensens_A.lentiformis_A.halimus اشاره كرد.

در يك نگاه كلي ميتوانيم اينگونه آتريپلكس را تعريف كنيم:

مقاوم به خشكي- رطوبت وبارندگي هاي كم	بوم شناسي
يخبندانهاي زمستانه تاصفردرجه راتحمل ميكند	مقاومت به سرما
MgCl2-CaSo4-No2So4	مقاومت به نمك هاي
درهدايت الكتريكي 5-100 ميلي موزدرسانتيمتردر طبقات بالاو20-35درطبقات عميق زمين رشدميكند	مقاومت به شوري
زمينهاي شوره ياگچي شوريانمكي مرطوب رامي پسندد	نيازهاي خاكي
چراي مستقيم احشام	ارزش علوفه ي
گوسفند- شتر- شكارها(آهو- گوزن- بزكوهي)	بهره برداري علوفه بوسيه احشام
جبران كمبودموادسوختي درروستاها	توليدات چوبي
براي درمان استفراق- زردي- تومارهاي گلوبكاربرده شده است	خواص دارويي
از100گرم برگ17گرم پرتئين- 3گرم روغن- 56گرم كربوهيدرات- 24گرم خاكسترمي باشد	تركيب شيميايي
تكثيربوسيله بذر- دربهار- رديفهابه فاصله60سانتيمتري	كشت
چيدن برگهاي جوان هر40تا60روز	برداشت كردن
450تا800كيلوگرم درهكتار	محصولات
درآسياواروپابصورت خودرومي رويد	توزيع وپراكنش
يكساله يا چندساله علفي- نيمه خشبي- ريشه هاي راست وبلند- گلازين پانيكول- گلهانروماده اند- برگهاتخم مرغي- بذربدون كاسه گل- ميوه فندقه بالدار	توصيف

منابع: اينترنت- كتب - جزوات و پايان نامه هاي مربوط به مرتع و مرتعداري و گياهان مرتعي- آزمايشات انجام شده بوسيله موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور- گزارشات واصله از استانهاي مختلف كشور

باتشكر از اساتيد محترم: مهندس هنري - مهندس اعظمي و مهندس جعفر نيا.

تهيه كننده:ياسر سليماني- ترم 6- دانشگاه آزاد اسلامي واحد تربت جام